بخش ۹۲ - در بیان معنی اسم الرحمان و اسم الرحیم جامی
جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
هست اسم وجود حق رحمان
باعتبار العموم للاعیان
رحمتی در کمال بسط و سعت
مستفاد از «و رحمتی و سعت »
نیست غیر از وجود عام مفاض
بر حقایق ز واهب فیاض
اسم رحمان ازان بود مشتق
لفظ او خاص و معنیش مطلق
لفظ او بی وقوع سهو و غلط
می شود بر خدا مقول فقط
لیک معنیش شامل و عام است
کون را گشته خوان انعام است
عکس اینست حکم اسم رحیم
باعتبار الخصوص و التعمیم
هست اسم وجود حق اما
متخصص به موجب اشیا
بخشد از خوان رحمت القصه
طالبان وجود را حصه
لفظش افتاد بی خلاف و شقاق
بر حق و خلق جایزالاطلاق
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره اسم "رحمان" و "رحیم" و معانی آن‌ها در ارتباط با وجود حق و رحمت است. نام "رحمان" به طور کلی به وجود خداوند اشاره دارد و نشان‌دهنده رحمت وسیع و عمومی اوست که شامل تمام موجودات می‌شود. در مقابل، نام "رحیم" به رحمت خاص‌تر و اختصاصی خداوند اشاره دارد که به اشیاء خاص تعلق دارد. در نتیجه، "رحمان" نمایانگر رحمت عام و فراگیر و "رحیم" نمایانگر رحمتی خاص است که به نیازمندان و خواستاران وجود عطا می‌شود.