نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۰ - حکایت آن متکلم و صوفی که زبان استدلال گشاد و صوفی از صفای ذوق و وجدان خبر داد جامی

جامی / سبحة‌الابرار / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مسدس مخبون محذوف)

فاضلی وادی برهان پیمای

در بیابان جدل جان فرسای

عمر در بحث و جدل طی کرده

پای یکران عمل پی کرده

نه دلش را ز طریقت نوری

نه سرش را ز حقیقت شوری

صوفیی دید ز آلایش پاک

زده در چهره آسایش خاک

ز ریاضت شده چون موی تنش

سر مویی نه سر خویشتنش

زان تقابل که میان شب و روز

هست با برد دی و حر تموز

شد به جنگاوریش شیر مصاف

زخم زن گشت به شمشیر خلاف

گفت کای روی تو چون خوی درشت

کرده بر صحبت دانایان پشت

با شناسایی خود ساخته ای

گو خدا را به چه بشناخته ای

گفت ازان فیض که هر لحظه ز غیب

ریزدم بر دل و جان پاک ز عیب

گرچه شد موج زنم خاطر ازان

هست گفتار زبان قاصر ازان

فاضلش گفت بدین کشف نهان

چون شوی قاید کوران جهان

گفت من غرق شناساوریم

نیست کاری به شناساگریم

هر که پی بر پی من بشتابد

هر چه من یافتم او هم یابد

کار من نیست که کس را به جدال

ره نمایم به خدای متعال

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به توصیف دلالت‌های فلسفی و احوالات روحانی می‌پردازد. او به شخصی اشاره می‌کند که در بحث‌ها و جدل‌ها عمر خود را سپری کرده، اما به حقیقت و عمل نزدیک نشده است. سپس، به دیدار صوفی‌ای می‌پردازد که از آلودگی‌ها پاک و به آسایش درونی دست یافته است. این صوفی در مواجهه با چالش‌ها و ناملایمات، به شناخت خداوند نائل آمده و بیان می‌کند که هر انسان می‌تواند به درک و معرفت دست یابد. در نهایت، تاکید می‌شود که راهنمایی به سوی خداوند کار اصلی مریدان نیست و هر کس باید به کشف حقایق خود بپردازد.