نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۳۱ جامی

جامی / روضهٔ نخستین (در ذکر احوال مشایخ صوفیه) / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

حصری - قدس الله تعالی سره - گفته است: الصوفی (هو)الذی لایوجد بعد عدمه و لایعدم (بعد) وجوده یعنی: صوفی آن است که چون از وجود طبیعی خود فانی شود دیگر به آن باز نگردد که: الفانی لا یرد و بعد از آن چون به وجود حقانی و بقای بعد الفنا محقق گردد دیگر فانی نشود.

خوش آن که چون نیست شد از این نقش مجاز

دیگر به وجود خویشتن نامد باز

زان پس چو وجود یافت زان مایه ناز

جاوید بر او در عدم گشت فراز

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

حصری - قدس الله تعالی سره - در توضیح مفهوم صوفی می‌گوید که صوفی کسی است که پس از فانی شدن از وجود طبیعی‌اش، هرگز به آن بازنمی‌گردد؛ چرا که فانی هرگز بازنمی‌گردد. او پس از پیوستن به وجود حقیقی و بقای پس از فنا، دیگر فانی نمی‌شود. در این شعر، به زیبایی به این مفهوم اشاره شده که وقتی انسان از دنیای مادی و مجاز می‌گذرد، دیگر به وجود خود باز نخواهد گشت و پس از دست‌یابی به وجود حقیقی، در حالت عدم، جاودانه می‌شود.