بخش ۳۳ جامی
جامی / روضهٔ نخستین (در ذکر احوال مشایخ صوفیه) / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
خواجه عبدالخالق غجدوانی را - قدس سره - روزی درویشی پیش او گفت: اگر خدای تعالی مرا مخیر گرداند میان بهشت و دوزخ من دوزخ را انتخاب کنم زیراکه بهشت مراد نفس است و دوزخ مراد خدای تعالی خواجه او را رد کردند و فرمودند که بنده را به اختیار چه کار؟ هر جا گوید رو رویم و هرجا گوید باش باشیم.
کار بی اختیار خواجه مکن
ای که داری به بندگی اقرار
هرکجا اختیار خواجه بود
بندگان را به اختیار چه کار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
خواجه عبدالخالق غجدوانی - قدس سره - روزی درویشی را ملاقات کرد که گفت اگر خداوند به او اختیار بدهد، بین بهشت و دوزخ دوزخ را انتخاب می‌کند، زیرا بهشت مورد خواسته نفس است و دوزخ متعلق به خداست. خواجه او را رد کرد و فرمود که بنده را اختیاری نیست و باید هرجا که خدا می‌خواهد برود یا بماند. در واقع، خواجه می‌گوید بندگی حقیقی یعنی تبعیت از اراده خداوند، نه انتخاب شخصی.