نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۳ جامی

جامی / روضهٔ دوم (در ذکر حکمت حکما) / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

بخش 1

یکی از حکما گفته است: چهل دفتر در حکمت نوشتم و به آن منتفع نگشتم، چهل کلمه از آن اختیار کردم، از آن نیز بهره به دست نیاوردم چهار کلمه از آن برگزیدم در آن یافتم آنچه می طلبیدم:

اول آن که زنان را چون مردان محل اعتماد نگردان، زیرا که زن اگر چه از قبیله معتمدان آید از آن قبیل نیست که معتمدی را شاید.

عقل زن ناقص است و دینش نیز

هرگزش کامل اعتقاد مکن

گر بد است از وی اعتبار مگیر

ور نکو بر وی اعتماد مکن

دویم آن که به مال مغرور مشو اگر چه بسیار بود، زیرا که عاقبت پایمال حوادث روزگار شود.

سیم آن که اسرار نهان داشتنی خود را به هیچ دوست در میان منه، زیراکه بسیار باشد که در دوستی خلل افتد و به دشمنی بدل گردد.

چهارم آن که جز علمی را فرانگیری که به ترک آن بزهمند میری از فضولی بگریز و آنچه ضروریست در آن آویز.

بخش 2

مغرور مشو به مال چون بی خبران

زیرا که بود مال چو ابر گذران

ابر گذران اگر چه گوهر بارد

خاطر ننهد مرد خردمند بر آن

بخش 3

ای پسر سری کش از دشمن نهفتن لازم است

به که از افشای آن با دوستان کم دم زنی

دیده ام بسیار از سیر سپهر کج نهاد

دوستان دشمن شوند و دوستیها دشمنی

بخش 4

علمی که ناگزیر تو باشد بدان گرای

وان را کز آن گزیر بود جستجو مکن

وان دم که حاصل تو شود علم ناگزیر

غیر از عمل به موجب آن آرزو مکن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

یکی از حکما بیان کرده که در طول زندگیش چهل دفتر در باب حکمت نوشته و تنها به چهار کلمه از آن‌ها دست پیدا کرده که برایش سودمند بوده‌اند. این چهار کلمه به شرح زیر است: 1. **اعتماد به زنان**: نباید زنان را مانند مردان محل اعتماد قرار داد، زیرا عقل و دین آنها ناقص است و ممکن است اعتماد به آنها مشکل‌ساز شود. 2. **مغرور نشدن به مال**: نباید به ثروت و مال خود مغرور شد، چرا که مال نیز مانند ابر گذرنده است و در نهایت ممکن است از دست برود. 3. **پنهان‌کاری در اسرار**: بهتر است اسرار خود را با هیچ دوستی در میان نگذاری، زیرا دوستی‌ها ممکن است به دشمنی تبدیل شوند. 4. **تحصیل علم ضروری**: باید فقط علمی را بیاموزید که به آن نیاز دارید و از فضولی و علم غیر ضروری بپرهیزید، زیرا علم مهم و ضروری باید به عمل نیز بیانجامد. این چهار نکته، برای حکیم و افرادی که به دنبال پند و اندرز هستند، حائز اهمیت و راهگشا می‌باشد.