بخش ۶ جامی
جامی / روضهٔ سوم (در ذکر پادشاهان) / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
می باید که شاه را منهیان راست کردار راست گفتار بر کار باشند که احوال رعایا و گماشتگان بر ایشان را به وی رسانند.
گویند اردشیر پادشاهی آگاه بود، و چون ندیمان بامداد بیامدندی بگفتی که فلان کس چه خورده است و با فلان زن یا کنیز صحبت داشته است و هر چه کرده بودی بگفتی تا مردمان گمان بردندی که مگر از آسمان به وی فرشته ای آید و آگاهی دهد و محمود سبکتگین نیز از این قبیل بوده است.
چو شاه را نبود آگهی ز حال سپاه
کجا سپاه ز قهر وی احتراز کنند
به قصد ظلم هزاران بهانه پیش آرند
به چنگ فسق هزاران ترانه ساز کنند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
برای اینکه شاه به خوبی بر رعایا و فرزندان خود توجه داشته باشد، لازم است که افرادی راست‌کردار و راست‌گفتار او را در مورد وضعیت مردم و زیر دستانش آگاه کنند. به عنوان مثال، اردشیر، پادشاهی آگاه و دانا بود که ندیمانش بامدادان به او گزارش می‌دادند که هر کس چه کارهایی انجام داده است، به گونه‌ای که مردم گمان کنند او از آسمان خبرهایی می‌گیرد. محمود سبکتگین هم از این روش استفاده می‌کرد. اگر شاه نسبت به وضعیت سپاه خود آگاهی نداشته باشد، سپاه نمی‌تواند از قهر او دوری کند و این منجر به بهانه‌جویی و فساد در میان مردم خواهد شد.