بخش ۱ جامی
جامی / روضهٔ پنجم (در عشق و ذکر حال عاشقان) / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
از مقتبسات مشکات نبوت است این حدیث که «من عشق وعف و کتم فمات مات شهیدا» یعنی: هر که در جاذبه عشق آویزد و با لطایف عشق آمیزد و در آن طریقه عفت و کتمان پیش گیرد چون بمیرد شهید میرد.
و شرط عفت و کتمان از برای آن است که چون به میل طبع و هوای نفس آلوده باشد و در وصول به آن وسایط توسل جویند و اظهار کنند از قبیل شهوات نفس حیوانی است نه از فضایل روح انسانی.
آن عشق را که منقبت خاص آدم است
هرجا که هست عفت و ستر از لوازم است
عشقی که هست شهوت طبع و هوای نفس
خاصیت طباع سباع و بهایم است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این حدیث به ما می‌آموزد که کسی که در جاذبه عشق قرار می‌گیرد و با عفت و کتمان عمل کند، اگر بمیرد، مثل شهید می‌میرد. عفت و کتمان در اینجا ضروری است زیرا اگر کسی تحت تأثیر خواسته‌های نفسانی خود قرار گیرد و به جستجوی شهوات بپردازد، این عشق به نوعی نفس حیوانی تبدیل می‌شود و نه یک فضیلت انسانی. عشق واقعی که به انسانیت و ویژگی‌های برتر آدمی مرتبط است، همواره نیازمند عفت و پوشش است. در حالی که عشقی که ناشی از شهوت و خواسته‌های نفسانی است، نشانه‌ای از نفس حیوانی است.