بخش ۳۱ - آذری اسفراینی، کاتبی نیشابوری و امیرشاهی سبزواری جامی
جامی / روضهٔ هفتم (در شعر و بیان شاعران) / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
بخش 1
و از شعرای خراسان آذری اسفراینی است و در اشعار وی طامات بسیار است و از مطلعهای پسندیده وی است:
باز شب شد چشم من میدان گریه آب زد
سیل خون آمد شبیخون بر سپاه خواب زد
و دیگری کاتبی نیشاپوری است و وی را معانی خاص بسیار است و در ادای آن معانی نیز اسلوبی خاص دارد و اما شعر وی یکدست و هموار نیست، شتر گربه افتاده است.
و دیگر شاهی سبزواری است و وی را اشعار لطیف است، یکدست و هموار با عباراتی پاکیزه و معانی پر چاشنی و دیگری عارفی هروی است صاحب کتاب مقاوله گوی و چوگان و آن از نظمهای سرآمد اوست و این چند بیت از آن کتاب است در صفت اسب چوگانی:
بخش 2
چون گوی سپهر گرد بستی
میدان میدان چو گوی جستی
هربار که در عرق شدی غرق
باران بودی و در میان برق
بگریخته آذر از سم او
آویخته صرصر از دم او
هرپی که دویده در بر گوی
گردیده ز سرعتش سر کوی
آن لحظه که در نبرد رفته
صد باد صبا به گرد رفته
از کوه چو سیل در گذشته
وز بحر چو باد بر گذشته
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شعرای خراسان به ویژه آذری اسفراینی و کاتبی نیشاپوری از جمله شاعران معتبر این منطقه هستند. آذری اسفراینی اشعارش پر از تمثیلهای زیباست و یکی از اشعار معروفش به توصیف شب و گریه میپردازد. کاتبی نیشاپوری نیز دارای معانی خاص و اسلوب منحصر به فردی است، اما اشعارش به یکدستی و همواری مشهور نیست. شاهی سبزواری دیگر شاعر این جمع است که اشعاری لطیف و یکدست دارد. همچنین عارفی هروی با کتاب "مقاوله گوی و چوگان" از شاعران برجسته به شمار میآید و در این کتاب به خوبی اسب چوگان را توصیف کرده است. اشعار او به خاطر تصویرسازی قوی و حرکات سریع اسبها در میدان، زیبایی خاصی دارد.