شمارهٔ ۵ جامی
جامی / قطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
هر پسر کو از پدر لافد نه از فضل و هنر
فی المثل گر دیده را مردم بود نامردم است
شاخ بی بر گرچه باشد از درخت میوهدار
چون نیارد میوه بار اندر شمار هیزم است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به این معناست که پسرانی که فقط به خاطر نسب خود از پدرشان به خود میبالند و به فضل و هنر خود اعتباری ندارند، در واقع بیارزشند. به عنوان مثال، اگر کسی فقط به خاطر ظاهرش مردم را فریب دهد، او در حقیقت شخصیتی نامرد و ناتوان است. همچنین، درختی که شاخههایش بار نمیبرد، به اندازه هیزم ارزش ندارد. پس مهمتر از هر چیزی، داشتن ارزش و کیفیت درونی است نه صرفاً نسبت خانوادگی.