شمارهٔ ۴۱ جامی
جامی / رباعیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
حق فاعل و هر چه جز حق آلات بود
تأثیر ز آلت از محالات بود
هستی که مؤثر حقیقی ست یکی ست
باقی همه اوهام و خیالات بود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی مفهوم حق و تأثیر آن میپردازد. میگوید که تنها حق (یا حقیقت) فاعل واقعی است و هر چیزی که جز آن باشد، همچون آلات و وسایل، قدرت تأثیرگذاری ندارد. همچنین تأکید میکند که هستی حقیقی تنها یکی است و باقی چیزها تنها اوهام و خیالات هستند.