شمارهٔ ۱۶ - و قال فی التهدید کمال‌الدین اسماعیل
کمال‌الدین اسماعیل / ملحقات / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
زمن کدام کریم حلال زاده بود
که یک دو بیتک باصدر محترم گوید
که خادم ارچه ار آنجا که نیک ذاتی اوست
بدنسبت شعر افحش و هرزه کم گوید
ولی ز روی مکافات طبع هم گه گاه
که حاجت اوفتدش هجو نیز هم گوید
نه جرم باشد اهمال جانب آنکس را
که مدح و ذم جهان از سر قلم گوید
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی ویژگی‌های شاعری می‌پردازد که به خاطر خوی پاک و نیکو، در شعر خود کمتر به فحش و هرزه‌گویی می‌پردازد. اما گاهی اوقات، به دلیل شرایط و نیاز، مجبور می‌شود که هجو نیز بنویسد. شاعر همچنین به این نکته اشاره می‌کند که هیچ عیبی ندارد اگر کسی درباره دنیا و شخصیت‌ها با آزادگی قلم بفرسد، چه در مدح و چه در ذم.