نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۰ - در نصیحت و پند خاقانی

خاقانی شروانی / قطعات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

بترس از بدِ خلق خاقانیا

ولیکن ز بد دِه امان خَلق را

وفا طبع گردان و ایمن مباش

ز غدری که طبع است آن خلق را

دروغی مران بر زبان و مدان

که صدقی بوَد بر زبان خلق را

در افعالِ خلق آشکارا شود

قضائی که آید نهان خلق را

هم از خلق سَر برزند از زمین

بدی کاید از آسمان خلق را

بَدِ خلق هرچت فزون‌تر رسد

نکوئی فزون‌تر رسان خلق را

همه دوستی ورز با خلق لیک

به دل دشمنِ خویش دان خلق را

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر به خواننده هشدار می‌دهد که از بدخلق بودن خاقان‌ها بترسد، اما از انسان‌های بد نیز باید حفظ و امان داشته باشد. او تأکید می‌کند که باید با وفا و صداقت رفتار کند و از غدر و نفاق پرهیز کند، زیرا اوصاف انسان‌ها در اعمالشان آشکار می‌شود. بدی‌ها ممکن است از زمین یا آسمان بر خلق نازل شود، اما هرچه بدخلقی بیشتر باشد، نیکی نیز باید بیشتر شود. در نهایت، شاعر به دوستی با همه تأکید می‌کند، اما باید در دل با دشمنان دانا باشد.