نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۷۰ - در نکوهش مقلدان خاقانی

خاقانی شروانی / قطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

خاقانی آن کسان که طریق تو می‌روند

زاغند و زاغ را روش کبک آرزوست

بس طفل کارزوی ترازوی زر کند

نارنج از آن خورَد که ترازو کند زِ پوست

گیرم که مارچوبه کند تن به شکل مار

کو زهر بهر دشمن و کو مهره بهر دوست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این اشعار خاقانی، او به نقد افرادی می‌پردازد که در پی رسیدن به مقام و ثروت هستند. او آن‌ها را به زاغ تشبیه می‌کند که آرزوی کبک را دارند، یعنی خواسته‌هایی بالاتر از واقعیت خود دارند. او همچنین به تلاش فرزندان اشاره می‌کند که برای خود وزن و ارزش می‌سازند، اما در نهایت از پوست نارنج نمی‌خورند که به آن‌ها ارزش واقعی ببخشد. در پایان، به نوعی از تغییر شکل اشاره می‌کند که برخی افراد برای فریب دیگران انجام می‌دهند، ولی نتیجه کار آن‌ها به دور از محبت و دوستی است.