رباعی ۱۱ خیام
خیام نیشابوری / راز آفرینش [ ۱۵-۱] / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
دارنده چو ترکیبِ طَبایع آراست
از بهرِ چه اوفْکَنْدَش اندر کم‌وکاست؟
گر نیک آمد، شکستن از بهرِ چه بود؟
ور نیک نیامد این صُوَر، عیب کراست؟
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی ترکیب و توازن طبیعت انسانی می‌پردازد. شاعر به این موضوع اشاره می‌کند که اگر انسان دارای ترکیب نیکویی است، پس چرا در برخی شرایط با نقص و کمبود مواجه می‌شود؟ اگر شکستن یا نقص در وجود او خوب است، پس دلیل این عیب چیست؟ در واقع، شاعر از خود می‌پرسد که چرا در وجود انسان تضادهایی وجود دارد و به تأمل در طبیعت انسانی می‌پردازد.