خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی شمارهٔ ۱ — امروز که صبح از افق آیینه دمید
- رباعی شمارهٔ ۶ — ماییم و می و مُطرب و این کنجِ خراب
- رباعی شمارهٔ ۸ — ابر آمد و باز بر سرِ سبزه گریست
- رباعی شمارهٔ ۵ — هر چند که رنگ و بوی زیباست مرا
- رباعی شمارهٔ ۲ — چون عهده نمی‌شود کسی فردا را
- رباعی شمارهٔ ۷ — آن قصر که جمشید در او جام گرفت
- رباعی شمارهٔ ۴ — گر مِی نخوری طعنه مزن مستان را
- رباعی شمارهٔ ۱ — برخیز بُتا، بیا ز بهر دل ما
- رباعی شمارهٔ ۳ — قرآن که مهین کلام خوانند آن را
- رباعی شمارهٔ ۹ — اکنون که گل سعادتت پربار است
- رباعی شمارهٔ ۱۶ — این کوزه که آبخوارهٔ مزدوری‌ست
- رباعی شمارهٔ ۱۰ — امروز تو را دسترس فردا نیست
- رباعی شمارهٔ ۱۲ — ای چرخ فلک! خرابی از کینهٔ توست
- رباعی شمارهٔ ۱۳ — ای دل! چو زمانه می‌کند غمناکت
- رباعی شمارهٔ ۱۴ — این بحرِ وجود آمده بیرون ز نَهُفْت
- رباعی شمارهٔ ۱۱ — ای آمده از عالم روحانی تفت
- رباعی شمارهٔ ۱۵ — این کوزه چو من عاشقِ زاری بوده‌ست
- رباعی شمارهٔ ۱۷ — این کهنه رباط را که عالم نام است
- رباعی شمارهٔ ۲۳ — ترکیب طبایع چو به کام تو دمی‌ست
- رباعی شمارهٔ ۲۱ — تا چند زنم به روی دریاها خشت
- رباعی شمارهٔ ۲۴ — چون ابر به نوروز رخِ لاله بِشُسْت
- رباعی شمارهٔ ۱۹ — بر چهرۀ گل نسیم نوروز خوش است
- رباعی شمارهٔ ۱۸ — این یک دو سه روز نوبت عمر گذشت
- رباعی شمارهٔ ۲۰ — پیش از من و تو لیل و نهاری بوده‌ست