نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۱۴ - منع کردن زاهد لو و کش را از ریاضت بسیار و دادن او کمانها به دست ایشان و دعا کردن او در حق ایشان ملا مسیح

ملا مسیح پانی‌پتی / رام و سیتا / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

که فرزندان ! شما شهزادگانید

چو من خود را ز درویشان ندانید

به جان بندید دل در افسر و تخت

که درویشی بود کار عجب سخت

نیارد کرد سوزن کار شمشیر

به کَه قانع چو آهوکی شود شیر

نه بازیچه است ترک نعمت و ناز

حواس از آرزوها داشتن باز

شکم را جای لقمه سنگ دادن

هوا را دل به نومیدی نهادن

ز روی نازنینان دیده بستن

ز موی مه جبینان دل شکستن

نظر در دیده جان در تن فشردن

که چون در زندگی بی مرگ مردن

شکستن خارها در چشم پرخواب

ز نغمه ریختن در گوش سیماب

دماغ از بوی گل آشفته ماندن

چمن زار هوس نشکفته ماندن

شما را حق جوانمرد آفریده است

برای تخت و افسر آفرید ه است

چو بی محنت نصیب کس شود گنج

چرا بیهوده باید بردنش رنج

دل طفلان به گفتن کرد ارشاد

به دست هر یکی ، تیر و کمان داد

که این فن بهتر از طاعت شماراست

ریاضت پیشگی زیبنده ماراست

سلاح زاهدان زهد و صلاح است

صلاح پادشاهان از سلاح است

بگیرید این کمانها را ز دستم

که پشت د شمنانتان بر شکستم

دعا کردم که از شست شما تیر

شود همچون دعایم آسمان گیر

خدنگ آن کم از تیر قضا نیست

که مر تیر دعایم را خطا نیست

قدم خم نه خم تان بس کمان است

که کحل از دیده، وسمه ز ابروان است

کمان بگرفته در پایش فتادند

چو ابرو بر سر دیده نهادند

کمان ابرو جوانان کمانها

چو چار ابرو نمایان بی گمانها

کمانها داد و دادش علم آن یاد

چو آدم را شده جبریل استاد

به تیر انداختن ممتاز گشتند

چو ترک غمزه حکم انداز گشتند

به شادی هر دو فارغ دل ز اندوه

همی گشتند صید افکن دران کوه

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره‌ی مقام و شان فرزندان و جوانان است که به‌عنوان شهزادگان خوانده می‌شوند. شاعر تأکید می‌کند که فرزندان باید به زندگی راحت و پُر از نعمت خود افتخار کنند و از زحمت‌های درویشی دوری گزینند. او به تفاوت‌های میان زندگی راحت و دشوار اشاره می‌کند و می‌گوید که فرزندان باید از جوانمردی و فضیلت‌ها بهره‌مند شوند. همچنین به اهمیت تمرین و مهارت در کارها، مانند تیراندازی، اشاره می‌کند. شاعر در نهایت به جوانان می‌گوید که باید از نعمت‌های زندگی بهره‌مند شوند و دل به اندوه و حسرت نبندند بلکه به شادی و تلاش برای موفقیت بپردازند.