نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۹۲ - موشّح به نام نامی حضرت اسدالله الغالب علی بن ابیطالب علیه السلام محیط قمی

محیط قمی / هفت شهر عشق / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)

یار چون تیغ کشد، گو سپر اندازی به

ور زند تیر برش، برش سینه هدف سازی به

سر، مار و دم شیر است، خم طره ی دوست

با چنین طره دلا، گر نکنی باز به

درد عشق است نکوتر ز سلامت، جانا

به مدادای چنین درد، نپردازی به

تا شود خانه ی دل درخور خلوتگه یار

اگر این خانه زاغیار، به پردازی به

چون حلاوت طلبی، لعل لب دوست نیوش

کین طبزرد، بود از شکر اهوازی به

نای گردید تهی، از خود و پر از دم دوست

از دف و چنگ دم او، به خوش آوازی به

همه آفاق بگشتیم، بتان را دیدیم

وز بت خویش ندیدم، به طنازی به

چنگ را ساز نما و طرب و در پرده مگو

با دلارام، گر این دلشده بنوازی به

اگر از پرده برون آیی و از فیض جمال

کام جان و دل مشتاق، روا سازی به

به یکی جلوه، تو را مات رخ خویش کند

با چنین شاه مقامر، نکنی بازی به

مدحت شاه عرب را بر سلطان عجم

پارسی عرضه کنم، گرچه بود تازی به

شه مردان، اسدالله که به تحقیق بود

خاکساری در او، ز سرافرازی به

هست شه ناصر دین، شیر قوی چنگ علی

پنجه در پنجه ی این شیر، نیندازی به

پیش از آن کت شکند قوه ی سرپنجه ی شاه

جنگ به گذاشته و صلح بیاغازی به

حفظ دین را بود این خسرو اسلام پناه

از شه بت شکن غزنوی غازی به

شیخ سعدی چو به دوران اتابک نازید

تو به این عهد ابد، مهد اگر نازی به

گرچه مطبوع و روان بخش بود نظم «محیط»

هست الحق غزل سعدی شیرازی به

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به توصیف زیبایی و قدرت عشق و دوستدارهای انسانی می‌پردازد. شاعر با به کارگیری تشبیه‌ها و تمثیل‌های مختلف نشان می‌دهد که عشق و دوست داشتن هم دارای دشواری‌ها و دردهایی است و هم زندگی را شیرین می‌کند. در ادامه، شاعر به جذابیت و زیبایی‌های دنیای عشق اشاره می‌کند و موردی از شکست در برابر زیبایی و مقام شخصی را مطرح می‌کند. همچنین به مدح پادشاهان و شخصیت‌های بزرگ تاریخ اشاره می‌کند و اهمیت حمایت از دین و حفظ ارزش‌ها را یادآور می‌شود. در نهایت، شاعر با اشاره به اهمیت شعر و ادبیات فارسی، غزل سعدی را مورد ستایش قرار می‌دهد.