شمارهٔ ۵ - وله ایضا محتشم کاشانی
محتشم کاشانی / مثنویات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
درین گلزار کز تاثیر صحبت
مبدل میشود خواری به عزت
سعادت سایه بر نخلی که انداخت
ز دولت سر به اوج رفعت افراخت
ازین نخلست واین صورت هویدا
وزین صورت نشان صدق پیدا
که اول بوده چوب خشک در باغ
فرو تر پایهاش از هیزم راغ
کنون بالاتر از چرخش مکان است
که هم زانوی بانوی جهان است
ازین بالاتر این کز فیض کامل
کلام آسمانی راست حامل
الهی از خواص درس قرآن
به این فرزانه بانوی جهانبان
همایون نسخهٔ صنع الهی
فروزان شمسهٔ ایوان شاهی
در اختر شعاع درج عصمت
تنق بند آفتاب برج عفت
حیاتی بخش ممتد و مؤبد
ظلالش دار بر عالم مخلد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به زیبایی و عظمت یک بانوی خاص اشاره دارد که از طریق علم و کلام آسمانی به عزت و سربلندی رسیده است. در آغاز، او مانند چوبی خشک در باغ به نظر میرسد، اما با تأثیرات معنوی و محیطی به درختی سرسبز و بلند تبدیل میشود که به اوج فضیلت و احترام دست یافته است. همچنین اشاره دارد که این بانوی بزرگ با وجود ریشههای متواضع، به مقام والایی در جامعه دست یافته و نور الهی و کمالات معنوی را به ارمغان آورده است. در نهایت، او به عنوان نمادی از پاکی و ارج و قرب در میان ملل شناخته میشود.