توجه به صحت جسم، و غفلت از صحت و روح ملا احمد نراقی
ملا احمد نراقی / باب اول / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
چون معلوم شد که قیاس بیماری و صحت نفس به مرض و سلامتی بدن، محض جهل و خطاست، پس عجب از طایفه ای که شب و روز اوقات خود را صرف محافظت صحت بدن فانی می کنند، و صبح و شام در دفع امراض جسمانیه سعی تام به عمل می آورند، و قول طبیب فاسقی، بلکه کافری را گردن اطاعت نهاده و به شرب دواهای ناگوار، و ارتکاب اعمال ناهنجار قیام می نمایند، و سر از فرمان طبیب الهی در تحصیل حصول ملکات نفسانیه به تکرار اعمال سعادت دائمیه و حیات ابدیه می پیچند، و معالجه نفس را اندک و سهل می شمارند.
ترا یزدان همیگوید، که در دنیا مخور باده
ترا ترسا همیگوید، که در صفرا مخور حلوا
ز بهر دین نه بگذاری، حرام از گفتن یزدان
ز بهر تن تو بگذاری، حلال از گفته ترسا
و چون پرده غفلت برداشته شود، و بیماری نفس خود را معاینه ببیند، و دسترس به دوائی نداشته باشد فریاد «یا حسرتی علی ما فرطت فی جنب الله» از نهاد ایشان برآید.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن بیان میشود که مقایسه بیماری و سلامتی روح با بیماری و سلامتی جسمی اشتباه است. نویسنده به افرادی اشاره میکند که تمام وقت خود را صرف مراقبت از جسم خود کرده و به دستورات پزشکان بخصوص کسانی که ایمان درستی ندارند، گوش میدهند. در عوض، آنها به توصیههای خداوند درباره سلامت روحشان توجه لازم را ندارند و درمان نفس را کماهمیت میشمارند. در نهایت، هنگامی که این افراد متوجه بیماری روحی خود میشوند و درمانی برای آن ندارند، دچار پشیمانی شده و از غفلت خود حسرت میخورند.