اسرار و عجایب خلقت چشم ملا احمد نراقی
و چون بر قلیلی از عجایب سر مستحضر گشتی نظری به جانب چشم کن و ببین که چگونه آن را به شکلی خوش و هیأتی دلکش و رنگی مرغوب و طرزی محبوب آفریده و از برای آن هفت طبقه و سه رطوبت قرار داده که اگر یکی از آنها متغیر گردد امر دیدن مختل شود و تأمل کن که صورت آسمان به این عظمت و وسعت را در حدقه آن که از عدسی بیشتر نیست ظاهر گردانید و از برای هر چشمی دو «جفن» آفرید که آن را از دود و گرد و سایر موذیات محافظت نماید و جفن زیرین چون ساکن بود کوچکتر آفرید که حدقه را نپوشاند و فضلات چشم در آن مجتمع نگردد و جفنها را زینت داد به مژه ها که هر گاه گشودن چشم ضروری و خوف موذیات به چشم باشد مژه آن را محافظت نماید، همچنان که در وقت باد شدید که با آن خاک و غبار باشد اندکی چشم را می گشایند و مژه های بالا و زیر را به یکدیگر وصل نموده تا پنجره حاصل می شود و از عقب آن نگاه می کنند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به توصیف شگفتیهای چشم انسان میپردازد و میگوید که چشم به شکلی زیبا و دلکش خلق شده و دارای هفت طبقه و سه نوع رطوبت است که برای عملکرد صحیح دید ضروری هستند. همچنین، نوشته شده که آسمان به وسعت خود در حدقه کوچک چشم نمایان میشود. چشم دارای دو جفن است که از آن در برابر آلودگیها محافظت میکند؛ جفن پایین کوچکتر است تا به حدقه فشار نیاورد و فضولات را جمع نکند. مژهها نیز برای حفاظت بیشتر در برابر گرد و غبار و عوامل مضر در زمان باز کردن چشم فعالیت میکنند و به نوعی مانع ورود آسیبها به چشم میشوند.