نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۹۱ - در بیان اهریمن نفس ملا احمد نراقی

ملا احمد نراقی / مثنوی طاقدیس / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

خود شود شیطان چه شیطان ای امان

گشته شیطان طفل ابجدخوان آن

فخر از شاگردیش شیطان کند

مشکل شیطان همه آسان کند

همچو آن هیزم که شد از قرب نار

آتش سوزنده با دود و شرار

روح هم چون گشت با شیطان قرین

می شود انجام شیطان لعین

هم بود خود مصدر کفر و نفاق

هر فسادی را هم از وی اشتقاق

نیست شیطان را به او کاری دگر

خود بود شیطان و از شیطان بتر

او به عصیان گرچه شیطان در کمند

در فساد او گرچه اهریمن به بند

دیو دست از امر و نهیش بازداشت

هم فساد کار او با او گذاشت

چون ورا امارهٔ مکاره دید

جان او از امر و نهیش آرمید

با خبر باش ای رفیق هوشیار

تا نیابد دست دشمن در حصار

هان و هان زین خادمان غافل مباش

غافل از این هادمان دل مباش

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن، شاعر به بررسی ویژگی‌های شیطان و تأثیرات منفی او بر روح انسان می‌پردازد. شیطان به عنوان منبع کفر و نفاق معرفی می‌شود و گفته می‌شود که انسان‌هایی که تحت تأثیر او قرار می‌گیرند، دچار فساد و انحراف می‌شوند. شاعر هشدار می‌دهد که انسان باید هوشیار باشد تا در دام شیطان نیفتد و از غافل ماندن نسبت به انگیزه‌های شیطانی پرهیز کند. هدف اصلی این شعر تأکید بر اهمیت آگاهی و هوشیاری در مقابل وسوسه‌های شیطانی است.