نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵۶ - جواب دادن پیر برهمن، فرامرز را سرایندهٔ فرامرزنامه

سرایندهٔ فرامرزنامه / فرامرزنامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

بدو پاسخ آورد پس هوشمند

خرد خوانم آن دار شاخ بلند

کجا شاخ آن مهتر از گنبد است

هر آن کو بدان بر شود موبد است

ورا برگ پیرایه ای بر سخن

همی شاخ او می نگردد کهن

زچیزی که دانی خرد مهتر است

زحرفی که داری خرد بهتر است

نیرزد به چیزی سر بی خرد

که دانا مرو را به کس نشمرد

خردمندی آموز و تدبیر جوی

نه جنگ و سواری و میدان و گوی

وجود تو شهریست پر نیک و بد

تو سلطان و دستور دانا خرد

یکی باغ بینی همه سبز و خوش

درختان همه تازه و خوب و کش

سراسر همه پرگل و نسترن

همه طوطی و قمری است و زغن

همه میوه تلخ و شیرین و بوی

شود نامی از دیدنش جنگجوی

مرآن باغ را نام بینی خرد

که دانا مرو را به صد جان خرد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر به اهمیت خرد و دانایی اشاره شده است. گویا خرد به عنوان بزرگ‌ترین برتری و شاخ بلند دانایی معرفی می‌شود که بیشتر از هر چیز دیگری ارزش دارد. در مقابل، بی‌خردی و نادانی هیچ ارزشی ندارد. شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که باید به دنبال یادگیری و تدبیر بود و نه به جنگ و میدان. همچنین، وجود انسان به یک شهر تشبیه می‌شود که شامل خوبی‌ها و بدی‌هاست و خرد به عنوان سلطان و راهنمای دانا در این شهر برشمرده می‌شود. خرد به باغی زیبا که پر از گل و میوه‌های خوشمزه است، تشبیه شده و این باغ نشان‌دهنده لذت و خوشی‌های ناشی از دانایی است. در نهایت، شعر به این نتیجه می‌رسد که خرد و دانایی از نظر انسان بسیار ارزشمندتر از هر چیز دیگری است.