بخش ۴۲ - ابواسحق ابراهیم بن احمد الخوّاص ابوعلی عثمانی
ابوعلی حسن بن احمد عثمانی / باب دوم
از ایشان بود ابواسحق ابراهیم بن احمدالخوّاص رَحْمَةُ اللّهِ عَلَیْه از اقران جنید و آن نوری بود و او را اندر توکّل و ریاضتها حظّ فراوان بود، وفاة وی اندر سنه احدی و تسعین و مأتین بود بشهر ری و علّت شکم داشت و هرگاه که برخاستی بدان علّت طهارة کردی و فرا مسجد شدی و دو رکعت نماز گزاردی و یکبار اندر میان آب شد و فرمان یافت هم آنجا رَحِمَهُ اللّهُ.
ابوبکر رازی گوید خواصّ گفت علم بیسیاری روایت نیست، عالم آنست کی متابعت علم کند و بدان کار کند و اقتدا کند بسنّت ها و اگرچه علم وی اندک بود.
رازی گوید خوّاص گفت داروی دل پنج چیز است، قرآن خواندن باندیشه و اندر وی نگاه کردن و شکم تهی داشتن و قیام شب و تضرّع کردن بوقت سحرگاه و با نیکان نشستن.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
ابواسحق ابراهیم بن احمد خواص، از بزرگان سلف و همدوره جنید، شخصیتی نورانی و توکلگرا بود. او در سن 192 هجری در ری درگذشت و به بیماری شکم مبتلا بود. همیشه پیش از ورود به مسجد، برای طهارت دو رکعت نماز میخواند. از او روایت شده است که علم واقعی آن است که فرد بر اساس آن عمل کند و به سنتها اقتدا نماید، حتی اگر دانش او اندک باشد. او معتقد بود که داروی دل شامل پنج چیز است: خواندن قرآن با تفکر، تهی نگه داشتن شکم، شب زندهداری، تضرع در سحر، و نشستن با نیکان.