نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۷۷ - ابیات پراکنده پروین اعتصامی

پروین اعتصامی / مثنویات، تمثیلات و مقطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

خیال کژ به کار کژ گواهی است

سیاهی هر کجا باشد، سیاهی است

به از پرهیزکاری، زیوری نیست

چو اشک دردمندان، گوهری نیست

مپوش آئینه کس را به زنگار

دل آئینه است، از زنگش نگهدار

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به اهمیت پاکی نیت و دل اشاره دارد. مفهوم اصلی آن این است که هر نوع نادرستی یا کژی، نشانه‌ای از سیاهی و زشتی است. همچنین، پرهیز از گناه و کژی، به معنای حفظ زیبایی و ارزش درونی است، چرا که اشک و درد انسان‌ها ارزشمندند. در نهایت، بر این نکته تأکید می‌شود که نباید دل را با زنگار و پلیدی آلوده کرد و باید آن را پاک و شفاف نگه داشت.