نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۳۷ - عیانی جهرمی رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / فردوس در شرح احوال متأخرین و معاصرین / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)

بخش 1

اسمش احمدخان و اصلش از آن بذرهٔ نزهت بنیان. در نیکیِ فطرت معروف آفاق و به بذل و سماحت در آن ولا طاق. همواره با اهل کمال مجالس و با ارباب حال مؤانس. با فقیرانش لطف بی اندازه و صیت فقرش بلند آوازه. گویند در پیش عرفای متأخرین تهذیب اخلاق و تصفیه و تزکیهٔ نفسیه کرده. ملاقاتش دست نداد و زیاده از حالش اطلاعی به هم نرسید. از اوست:

تو مجنون نیستی تا حسن لیلی جلوه گر بینی

برو وامق شو و آنگه نظر کن روی عذرا را

زمانی گوش جان بگشا که در تسبیح حق یابی

چو حجاج حرم آواز ناقوس کلیسا را

چو خواهی جذبهٔ پیغمبری و عشق بشناسی

نگه کن حسرت یعقوبی و وصل زلیخا را

ز روی و موی تو ایمان و کفر گشت پدید

که فرق داد ز هم کعبه و کلیسا را

بخش 10

جز یکی بیش مدان ناظر و منظور و نظر

باش یک بین و فرو بند دو چشم حولی

آشکارا و نهان همچو عیانی شب و روز

تا نفس هست علی گوی و علی گوی علی

بخش 11

حسن یار ماست در هر جا که دل‌ها می‌برد

گرچه هر دلداده‌ای را دلستان دیگر است

سرو و گل خار است در چشمم که اندر دل مرا

گلستان دیگر وسرو روان دیگر است

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

احمدخان شخصیتی برجسته و نیک‌سرشت است که در زمینه‌های اخلاقی و روحانی کار کرده و معروفیت زیادی به خاطر فراست و سخاوتش در بین مردم داشته است. او مشغول تهذیب نفس و تصفیه روح است و شناخته شده به عشق و محبت به فقرا. ارتباط او با عرفا و اهل کمال به این موضوعات معطوف است و به همین دلیل در جامعه روحانیان تأثیرگذار بوده است. اشعار ارائه شده نیز به مسائل عشق، ایمان، و شناخت خداوند اشاره دارند و بیانگر عمق احساسات و والعشق الهی هستند. به طور کلی، شخصیت احمدخان نماد تلاش در راستای کمال و نیکی است.