نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۷۱ - همدم شیرازی رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / فردوس در شرح احوال متأخرین و معاصرین / وزن: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن (رجز مثمن سالم)

بخش 1

آقا نجفعلی نام دارد. برادر کهتر منظور است. در عنفوان جوانی و مشهور به افسانه خوانی. در حضرت فرمانفرمای ملک فارس ملازم است و به دریافت مرتبهٔ اعلی جازم است. به صحبت اهل کمالش میل و اغلب با این طایفه معاشرت می‌کند. مردی است عاشق پیشه و جوانی نیکو اندیشه. مدتهاست که با فقیر انیس و جلیس است. گاهی فکر شعری می‌نماید. از فنون شعر بیشتر غزل می‌سراید. این ابیات از غزلیات او نوشته شد:

ناکامی از کام جهان شد باعث هر کام ما

بدنامی از عشق بتان آمد به عالم نام ما

در زهد عمرم شد به سر وز وی ندیدم حاصلی

در عشق خوبان بعد از این مصروف بد ایام ما

بخش 8

ندانم‌وصل‌وهجران‌چیست‌وزجانان‌چه می‌خواهم

همی دانم که دلدارم به کام است و فغان دارم

بخش 9

ساقی‌ام پیمود روزی از کرم پیمانه‌ای

وه که تا روز قیامت مست آن پیمانه‌ام

بخش 10

تا زلف و خال سوی رخت راهبر شدم

از نکته‌های کثرت و وحدت خبر شدم

بخش 11

ز دیر و کعبه نمودی جمال خویش و ز عشقت

فغان و غلغله از جان خاص و عام بر آمد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

آقا نجفعلی، برادر کوچک‌تری است که در جوانی به افسانه‌خوانی معروف شده و در دربار فرمانفرمای فارس حضور دارد. او با اهل کمال معاشرت کرده و عاشق پیشه است. مدت‌هاست که با فردی فقیر دوست شده و گاهی به سرودن شعر می‌پردازد، به ویژه در قالب غزل. اشعار او نشان‌دهنده ناامیدی از دنیا و عشق به زیبارویان است. در شعر، او به تجارب خود از زهد و عشق اشاره می‌کند و از احساسات عمیق خود نسبت به محبوبش، ندانستن حقیقت وصال و فراق، و شوق به وصال سخن می‌گوید.