بخش ۱۶۱ - ناظر کازرونی علیه الرحمة رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
بخش 1
اسم شریفش میرزا عبدالحسین و در شیراز سکونت داشتند. علوم صوری و معنوی حاصل کرده بود و عمر شریف خود را به ریاضات و عبادات شرعیه مصروف می‌نمود. پیر طریقت و ارشاد وی جناب مولانا عبدالرحیم بن یوسف الدماوندی است که از اکابر علما و عرفا و ازمشایخ سلسلهٔ علّیهٔ نوربخشیه بوده و جناب میرزا از متأخّران این طایفه است. شیخ محمد اسماعیل بن شیخ عبدالغنی شیرازی ارادت به او داشته. رسالات نیکو دارد و این چند بیت تیمّناً و تبرّکاً از اونوشته شد:
من ندانستم از اول که چنین کاری هست
پایِ رفتن نه و بر دوش گران باری هست
٭٭٭
٭٭٭
رباعی
یک چند چو ممسکان فشردم رهِ حلق یک چند چو مفلسان زدم وصله به دلق
بخش 8
نگشود ز کاردل به این‌ها گرهی
بستم کمری تنگ پیِ خدمت خلق
بخش 9
صورت گر پرده‌ای که اندر نظر است
در گردش خامه‌اش صور معتبر است
منگر تو به صورت و به معنی بنگر
هر صورتِ آن معنی‌ای جلوه‌گر است
بخش 10
مفتی بهانه جوست پی قتل عاشقان
بهتر ز عشقِ ما به جمالت بهانه نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
میرزا عبدالحسین، ساکن شیراز، عارف و عالم بزرگی است که علوم مختلف را فراگرفته و عمر خود را به عبادات و ریاضات شرعی اختصاص داده است. او پیرو مولانا عبدالرحیم الدماوندی، یکی از بزرگان عرفان و مشایخ سلسله نوربخشیه است. میرزا عبدالحسین با شیخ محمد اسماعیل شیرازی رابطه نزدیکی دارد و آثار ادبی خوبی نیز از خود برجای گذاشته است. در اشعارش به مسائلی چون عشق و معنویت اشاره کرده و بر اهمیت نگاه به معنا به جای ظاهر تأکید می‌کند. او به خدمت به مردم و حل مشکلات آنها نیز توجه دارد.