نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۶۱ - رضی الدین نیشابوری قُدِّسَ سِرُّه رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

بخش 1

در بدو حال، مداح سلطان ارسلان بن طغرل سلجوقی بود. آخرالامر به سبب صفای طینت بلکه محض توفیق حضرت احدیت دست ارادت به شیخ معین الدین حموی عم شیخ سعدالدین حموی داده و پا در مرحلهٔ سلوک و مجاهده نهاده. در اندک زمانی عارج معارج عرفان وناهج مناهج ایقان گردید. غرض، جناب وی از شعرای فصیح اللسان و از فصحای عذب البیان بوده و از فنون شاعری اغلب فکر قصیده می‌فرموده. در موعظه و نصیحت اشعار خوشگوار دارند. در اواخر دولت سلاجقه به عالم بقا توجه کردند. از ایشان است:

دلی که سغبهٔ این زال عشوه گر باشد

به جان ز بوالعجبیهاش صد خطر باشد

مِنْاشعاره قُدِّسَ سِرُّه

٭٭٭

درین زمانه نیابند محرمی چون شب

که همچو صبح به آخر نه پرده در باشد

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

٭٭٭

رباعی

بخش 12

در جستن راز فلک دایره وار

بسیار بگشتیم به سر چون پرگار

در کار شکست این تنِ چون سوزن

دردا که نیافتیم سر رشتهٔ کار

بخش 13

در راه غم تو چند پویم آخر

رخساره به اشک چند شویم آخر

گر پرسندم کز پی چندین تک و پوی

از یار چه یافتی چه گویم آخر

بخش 14

من ندانم که سرشکم ز چه یاقوتی شد

لیک دانم لب چون لعل بدخشان دیدم

هرکه را خلق ازو دامن صحبت برچید

به تو نزدیکتر از گوی گریبان دیدم

بخش 15

مرا خلاصهٔ عمر آن دم است کاندر وی

به یاد روی تو عالم شود فراموشم

بخش 16

به نور باصره غره مشو که مرد صفا

به روشنایی دل ره به عالم ان برد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

سلطان ارسلان بن طغرل سلجوقی در ابتدا مداح بود، اما به دلیل طینت ناب و توفیق الهی به شیخ معین الدین حموی پیوست و به سلوک عرفانی پرداخته و به مرتبه‌های بالای عرفان رسید. او شاعری توانا بود و اشعارش در زمینه موعظه و نصیحت بسیار زیبا بودند. در دوران پایانی سلاجقه، به عالم بقا توجه کرد و اشعاری از خود به یادگار گذاشت که برخی از آنها به زیبایی نگرش او در زندگی و عشق اشاره دارند. اشعارش شامل مضامینی چون غم عشق، جستجوی حقیقت و درک وجود است. چند نمونه از اشعار او شامل تأملاتی درباره عشق، یاد معشوق و جستجوی راز هستی می‌باشد. الرباعی او به رابطه‌ای عمیق با دوست و احساسات ناشی از آن اشاره دارد و حسرت جستجوهای بی‌نتیجه‌اش را بیان می‌کند.