بخش ۹۸ - عبداللّه بلیانی کازرونی رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بخش 1
وهُوَ اوحدالدین عبداللّه بن ضیاءالدین مسعود. بلیان از مضافات کازرون شیراز است و شیخ از قدمایِ عرفایِ آفاق و از فرزندزادگان شیخ ابوعلی دقاق. گویند برهان العارفین شیخ صفی الدین اردبیلی به صحبت آن جناب رسیده و شیخ او را حواله به جناب شیخ زاهد گیلانی کرده. غرض، از افاخم کاملین و اعاظم عارفین و زبدهٔ موحدین و قدوهٔ مجردین زمان خود بوده، مشرب عالی داشته و در سنهٔ ۶۸۳ لوای سفر آخرت افراشته. مرقدش در قریهٔ مذکور است واین اشعار از اوست:
حقیقت جز خدا دیدن روا نیست
که بی شک هرچه بینی جز خدا نیست
نمیگویم که عالم زوشده زانک
چنین نسبت به او کردن روا نیست
نه او عالم شده نه عالم او شد
همه جز او وزو چیزی جدا نیست
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
رباعی
بخش 11
تا حق به دو چشم سر نبینم هرگز
از پای طلب میننشینم هرگز
گویند که حق به چشمِ سر نتوان دید
این ایشانند من چنینم هرگز
بخش 12
ما جمله وجودِ پاکِ پاکیم
نه ز آتش و باد و آب و خاکیم
بخش 13
به کین ما کمربندد کسی کش بخت برگردد
چووقت مرگ مارآیدبه گردِ رهگذر گردد
بخش 14
اللّه اللّه جز خدا موجود نیست
واقفِ این سر بجز معبود نیست
عاشقان دوست بسیارند لیک
کس چو عبداللّه بن مسعود نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
اوحدالدین عبدالله بن ضیاءالدین مسعود بلیان، عارف و از بزرگان عرفان در ایران است و به فرزندشیخ ابوعلی دقاق معروف است. او به شیخ صفیالدین اردبیلی و سپس به شیخ زاهد گیلانی ملحق شده و در زمرهی عارفان و موحدان بزرگ زمان خود قرار دارد. او در سال ۶۸۳ هجری شمسی در قریهای نزدیک کازرون درگذشت. اشعار او به تأکید بر وحدت وجود و حقیقت الهی میپردازد و نشاندهندهی دیدگاه عمیق او نسبت به خداوند و حقیقت هستی است. او معتقد است که جز خداوند حقیقت دیگری وجود ندارد و عشق به خداوند را برتر از هر چیز میداند. اشعارش به جستجوی بیپایان و نگاهی عمیق به حقیقت وجود اشاره میکند.