شمارهٔ ۶۳ رودکی
رودکی سمرقندی / قصاید و قطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
وقت شبگیر بانگ نالهٔ زیر
... یر
دوستا، آن خروشِ بربط تو
خوشتر آید به گوشم از تکبیر
زاری زیر و این مدار شگفت
گر ز دشت اندر آورد نخجیر
تن او تیر، نه زمان به زمان
به دل اندر همی گذارد تیر
گاه گریان و گه بنالد زار
بامدادان و روز تا شبگیر
آن زبان‌آور و زبانش نه
خبر عاشقان کند تفسیر
گاه دیوانه را کند هشیار
گه به هشیار برنهد زنجیر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این بیت‌ها، شاعر به تفاوت بین صدای ناله و تکبیر اشاره می‌کند و می‌گوید که ناله در شب دلنشین‌تر است. او با تشبیه تن و دل به تیر، از احساسات عمیق و زخم‌های عاطفی صحبت می‌کند. همچنین، از حالاتی چون گریه و ناله در طول روز و شب سخن می‌گوید و به قدرت زبان اشاره می‌کند که حکایت عشق را بیان می‌کند. در نهایت، شاعر بیان می‌کند که گاهی عشق می‌تواند دیوانه را به هشیاری بخواند و برعکس.