نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۶۴ - در مدح سیف الدوله محمود بن ابراهیم ابوالفرج رونی

ابوالفرج رونی / قصاید / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

نظام ملک و ولایت جمال تاج و کلاه

سر محامد محمود شاهزاده و شاه

بلاهور درآمد میان موکب خویش

به زینتی که برآید شب چهارده ماه

قضا به روی همی رفت پیش او همه دشت

قدر به دیده همی رفت پیش او همه راه

هوا عنان براقش همی کشیده به دست

ز خاک نعل براقش همی دمیده گیاه

گشاده چشم به دیدار او سپید و سیاه

نهاده گوش به گفتار او سپهر و سپاه

بیافت حشمت او پشت دهر و گشت قوی

بدید هیبت او شیر چرخ و شد روباه

کنون کشد به جهان در سیاستش لشکر

کنون زند به فلک بر سعادتش خرگاه

ز شرم جاهش عیوق برنیارد سر

ز بیم عدلش بی جاده برندارد کاه

گناهکار بپرهیزد از مظالم او

که دست و پای گواهی بر او دهد به گناه

تناسخی که بدان فر ایزدی نگرد

بگوید اشهد ان لا اله الاالله

دلی که آینه فکرتش به چنگ آرد

در او ببیند رازی که نیست زان آگاه

کسی که خواهد کز همتش سخن گوید

دراز گرددش اندیشه و سخن کوتاه

ضمیر گردد تیرش دل مخالف را

از آن چو تیر همی محترق شود گه گاه

بدید گرز گران سنگ ماه بر کتفش

چو سنگ پشت سر اندر کتف کشد هر ماه

نه جست یارد با خشم او زبانه برق

نه کرد یارد در چشم او زمانه نگاه

نهیب حمله او دید دهر گشت جبان

نشاط خدمت او کرد چرخ گشت دو تاه

مظفرا ملکا خسروا خداوندا

همی نباید بر شاهزادگیت گواه

بدین صفت که رسیدی رسیده بود خبر

خبر عیان شد و بفزود بر یکی پنجاه

خدای چشم بد از عرض تو بگرداند

که صدر دولت و دینی و عز مسند و گاه

همیشه تا به هم آرند با سماع شراب

همیشه تا بنگارند بر سپید سیاه

نهال ملک نشان و بساط عدل سپر

رضای ایزد جوی و بقای سلطان خواه

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به توصیف شخصیت و ویژگی‌های محمود شاهزاده و حکومت او می‌پردازد. شاعر با زبان زیبا و تصاویری جالب، بر جلال و عظمت او تأکید می‌کند و او را به عنوان یک پادشاه قدرتمند و عادل توصیف می‌کند که مردم و سپاه به دیدار او شوق دارند. ویژگی‌هایی از جمله ستم‌گری بر گناهکاران و عدالت او نیز ذکر شده است. در ادامه، شاعر به نظمی که او در حکومت خود برقرار کرده و تأثیرات مثبت آن بر جامعه اشاره می‌کند. با تأکید بر معنویات و اصول دینی، شاعر برای او دعا و آرزوی موفقیت می‌کند و نکاتی از زیبایی و شکوه سلطنت او را مرور می‌کند. در نهایت، تأکید می‌شود که او باید در برابر عظمت خود آگاه باشد و همیشه در پی رضای خداوند باشد.