نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۷ - مکر کردن مریدان کی خلوت را بشکن مولانا

مولانا / دفتر اول / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

جمله گفتند ای حکیمِ رخنه‌جو

این فریب و این جفا با ما مگو

چارپا را قدر طاقت بارْ نِهْ

بر ضعیفان قدر قوّت کارْ نِهْ

دانهٔ هر مرغ اندازهٔ ویَست

طعمهٔ هر مرغْ انجیری کِیَست

طفل را گر نان دهی بر جای شیر

طفلِ مسکین را از آن نانْ مُرده گیر

چونک دندانها بر آرد، بعد از آن

هم بخود گردد دلش جویای نان

مرغِ پَر نارُسته چون پرّان شود

لقمهٔ هر گربهٔ درّان شود

چون بر آرد پر، بپرّد او بخوَد

بی‌تکلّف بی‌صفیرِ نیک و بَد

دیو را نطقِ تو خامش می‌کند

گوشِ ما را گفتِ تو هُش می‌کند

گوش ما هوشست چون گویا توی

خشک ما بحرست چون دریا توی

با تو ما را خاک بهتر از فلک

ای سِماک از تو منوَّر تا سَمَک

بی‌تو ما را بر فلک تاریکیَست

با تو ای ماه این فلک باری کیَست

صورتِ رِفعت بود افلاک را

معنی رِفعت روانِ پاک را

صورت رِفعت برای جسمهاست

جسمها در پیش معنی اسمهاست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن حاوی نکاتی فلسفی و معنوی است که به توازن و تناسب در جهان و زندگی انسان‌ها اشاره دارد. سخن از حکمت و ضرورت رعایت اندازه‌ها در زندگی است؛ مانند اینکه هر موجودی باید به اندازه توانش بار بکشد و به نیازهای خود توجه کند. همچنین به کودکانی اشاره می‌شود که نمی‌توانند به‌جای شیر نان بخورند و این موضوع به اهمیت تأمین نیازهای اساسی و متناسب با سن و وضعیت فرد برمی‌گردد. در ادامه، به قدرت کلام و تأثیر آن بر شنونده اشاره می‌شود و نقش علم و دانش در روشن کردن ذهن انسان‌ها عنوان می‌شود. در نهایت، این متن به دنیای مادی و معنوی اشاره دارد و نشان می‌دهد که ارزش واقعی در درک معانی عمیق‌تری نهفته است.