نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۸۰ - بیان سبب فصاحت و بسیارگویی آن فضول به خدمت رسول علیه‌السلام مولانا

مولانا / دفتر چهارم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

پرتو مستی بی‌حد نبی

چون بزد هم مست و خوش گشت آن غبی

لاجرم بسیارگو شد از نشاط

مست ادب بگذاشت آمد در خباط

نه همه جا بی‌خودی شر می‌کند

بی‌ادب را میْ چنان‌تر می‌کند

گر بود عاقل نکو فر می‌شود

ور بود بدخوی بَتّر می‌شود

لیک اغلب چون بدند و ناپسند

بر همه می را محرم کرده‌اند

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به تأثیرات پرتو مستی و شادی ناشی از آن اشاره دارد. شاعر می‌گوید که شخصی که در مستی به سر می‌برد، به طرز خوشایندی تغییر می‌کند و از آن حالت، نزدیک‌تر به ادب و نشاط می‌شود. اما در عین حال، همه بی‌خودها به رفتارهای ناپسند سوق نمی‌یابند و برخی از افراد ممکن است تحت تأثیر مستی، وخیم‌تر هم بشوند. در نهایت، عاقل‌ها می‌توانند از این حالت بهره ببرند، ولی افراد بدخوی به بدتر شدن می‌گرایند. بنابراین، در اکثر موارد عابران ناپسند به حالتی از مستی می‌رسند که باعث می‌شود به دیگران مشکوک شوند و آن را محرم نمی‌دانند.