بخش ۳۰ - در تفسیر قول رسول علیهالسلام ما مات من مات الا و تمنی ان یموت قبل ما مات ان کان برا لیکون الی وصول البر اعجل و ان کان فاجرا لیقل فجوره مولانا
مولانا / دفتر پنجم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
زین بفرمودست آن آگه رسول
که هر آنک مرد و کرد از تن نزول
نبود او را حسرت نقلان و موت
لیک باشد حسرت تقصیر و فوت
هر که میرد خود تمنی باشدش
که بدی زین پیش نقل مقصدش
گر بود بد تا بدی کمتر بدی
ور تقی تا خانه زوتر آمدی
گوید آن بد بیخبر میبودهام
دم به دم من پرده میافزودهام
گر ازین زودتر مرا معبر بدی
این حجاب و پردهام کمتر بدی
از حریصی کم دران روی قنوع
وز تکبر کم دران چهرهٔ خشوع
همچنین از بخل کم در روی جود
وز بلیسی چهرهٔ خوب سجود
بر مکن آن پر خلد آرای را
بر مکن آن پر رهپیمای را
چون شنید این پند در وی بنگریست
بعد از آن در نوحه آمد میگریست
نوحه و گریهٔ دراز دردمند
هر که آنجا بود بر گریهش فکند
وآنک میپرسید پر کندن ز چیست
بیجوابی شد پشیمان میگریست
کز فضولی من چرا پرسیدمش
او ز غم پر بود شورانیدمش
میچکید از چشم تر بر خاک آب
اندر آن هر قطره مدرج صد جواب
گریهٔ با صدق بر جانها زند
تا که چرخ و عرش را گریان کند
عقل و دلها بیگمان عرشیاند
در حجاب از نور عرشی میزیند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی مفهوم مرگ و حسرت در زندگی انسانها میپردازد. شاعر بیان میکند که هر کس که از دنیای مادی به دنیای معنوی منتقل میشود، حسرتی نسبت به دنیا ندارد، بلکه حسرت بر قصور و کارهای نیک نکردهی خود دارد. او اشاره میکند که مرگ، برای هر انسانی، خواستهای است که پیش از آن، زندگیاش را در تاریکی و حجاب سپری کرده است. احساسات انسانی مانند حریص بودن، تکبر و بخل بر چهره افراد تأثیر میگذارد و در نهایت منجر به ندامت و حسرت پس از مرگ میشود. متن به تأثیر گریه و نوحه در انسانها اشاره دارد و میگوید این احساسات میتواند دلها را تحت تأثیر قرار دهد. در نهایت، اشاره میکند که انسانها در عالم شعور و تفکر، فراتر از دنیای مادی زندگی میکنند و در حجاب نورانی از عالم عرش قرار دارند.