بخش ۳۴ - گفتار اندر نواخت لشکریان در حالت امن سعدی
سعدی شیرازی / باب اول در عدل و تدبیر و رای / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
دلاور که باری تهور نمود
بباید به مقدارش اندر فزود
که بار دگر دل نهد بر هلاک
ندارد ز پیکار یأجوج باک
سپاهی در آسودگی خوش بدار
که در حالت سختی آید به کار
سپاهی که کارش نباشد به برگ
چرا دل نهد روز هیجا به مرگ؟
کنون دست مردان جنگی ببوس
نه آنگه که دشمن فرو کوفت کوس
نواحی ملک از کف بدسگال
به لشکر نگه دار و لشکر به مال
ملک را بود بر عدو دست، چیر
چو لشکر دل آسوده باشند و سیر
بهای سر خویشتن می‌خورد
نه انصاف باشد که سختی برد
چو دارند گنج از سپاهی دریغ
دریغ آیدش دست بردن به تیغ
چه مردی کند در صف کارزار
که دستش تهی باشد و کار، زار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به اهمیت آمادگی و دلاوری در میدان جنگ اشاره می‌کند. او می‌گوید که فردی که یک بار شجاعت نشان داده، باید این شجاعت را افزایش دهد و از خطرات پیش رو نترسد. او تأکید می‌کند که سپاه باید در زمان آرامش آماده باشد تا در زمان سختی به کار آید. همچنین، او به این نکته اشاره می‌کند که اگر فردی در شرایط دشوار، نسبت به مرگ بی‌تفاوت باشد، نباید به دنبال نبرد برود. شاعر در ادامه تأکید می‌کند که وقتی سپاه غافل و بی‌اهتمام باشد، نمی‌تواند به پیروزی دست یابد و در نهایت، بر اهمیت فراهم بودن منابع و آمادگی در نبرد تأکید می‌کند.