بخش ۴ - گفتار اندر احسان با نیک و بد سعدی
سعدی شیرازی / باب دوم در احسان / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
گره بر سر بند احسان مزن
که این زرق و شید است و آن مکر و فن
زیان میکند مرد تفسیردان
که علم و ادب میفروشد به نان
کجا عقل یا شرع فتوی دهد
که اهل خرد دین به دنیا دهد؟
ولیکن تو بستان که صاحبخرد
از ارزانفروشان به رغبت خرد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این اشعار، شاعر به نوعی هشدار میدهد که نباید به احسان و نیکوکاری فشار آورد و در عمل آن را تحت تأثیر فریبکاریهای دنیوی قرار داد. او از زیان افرادی صحبت میکند که علم و ادب خود را برای درآوردن نان فروختند و به این ترتیب از ارزش واقعی خود دست کشیدند. بر این اساس، شاعر از عقل و شرع میخواهد که ما را در مسیر درست هدایت کنند و هشدار میدهد که افرادی که به دنبال منفعت شخصی هستند، نباید مورد اعتماد قرار بگیرند؛ بلکه باید از خرد و فهم درست بهره گرفت.