نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۸ - حکایت سعدی

سعدی شیرازی / باب چهارم در تواضع / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

شکر خنده‌ای انگبین می‌فروخت

که دلها ز شیرینیش می‌بسوخت

نباتی میان بسته چون نیشکر

بر او مشتری از مگس بیشتر

گر او زهر برداشتی فی‌المثل

بخوردندی از دست او چون عسل

گرانی نظر کرد در کار او

حسد برد بر گرم بازار او

دگر روز شد گرد گیتی دوان

عسل بر سر و سرکه بر ابروان

بسی گشت فریادخوان پیش و پس

که ننشست بر انگبینش مگس

شبانگه چو نقدش نیامد به دست

به دلتنگ رویی به کنجی نشست

چو عاصی ترش کرده روی از وعید

چو ابروی زندانیان روز عید

زنی گفت بازی کنان شوی را

عسل تلخ باشد ترش روی را

به دوزخ برد مرد را خوی زشت

که اخلاق نیک آمده‌ست از بهشت

برو آب گرم از لب جوی خور

نه جلاب سرد ترش روی خور

حرامت بود نان آن کس چشید

که چون سفره ابرو به هم در کشید

مکن خواجه بر خویشتن کار سخت

که بدخوی باشد نگون‌سار بخت

گرفتم که سیم و زرت چیز نیست

چو سعدی زبان خوشت نیز نیست؟

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره‌ی شکر و شیرینی و اثرات آن بر دل‌ها و روح انسان‌ها صحبت می‌کند. شکر به عنوان یک کالا، مشتری زیادی دارد، اما به دلیل ترش‌رو بودن عده‌ای، ممکن است به او حسادت کنند. در ادامه، به تغییر حال و روز شکر اشاره می‌شود، زمانی که از محبوبیت و فروش او کاسته می‌شود و او به شدت دلتنگ می‌شود. شاعر می‌گوید که اخلاق نیکو از بهشت می‌آید و کسانی که زشت می‌اندیشند، دچار نابودی می‌شوند. در نهایت، او به اهمیت داشتن رفتار خوب و زبان خوش اشاره می‌کند و می‌گوید که ثروت و مال، چیزی برای خوشبختی نیست.