حکمت شمارهٔ ۱۰۴ سعدی
سعدی شیرازی / باب هشتم در آداب صحبت / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
شاه از بهر دفع ستمکاران است و شحنه برای خونخواران و قاضی مصلحت جوی طراران. هرگز دو خصم به حق راضی پیش قاضی نروند.
چو حق معاینه دانی که می بباید داد
به لطف به که به جنگاوری به دلتنگی
خراج اگر نگزارد کسی به طیبت نفس
به قهر از او بستانند و مزد سرهنگی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این بیت بیانگر این است که شاه برای جلوگیری از ستمگری و ظلم به مردم و شحنه برای مجازات تبهکاران است. همچنین قاضی برای ایجاد عدالت و مصلحت‌جویی تلاش می‌کند، اما در بعضی مواقع دو طرف دعوا به قاضی مراجعه نمی‌کنند. اگر حقیقت روشن باشد، بهتر است که حق با لطف و مهربانی به دست آید تا با جنگ و زور. همچنین اگر کسی نتواند مالیات را به‌طور داوطلبانه پرداخت کند، باید به زور از او گرفته شود.