نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

حکمت شمارهٔ ۵۶ سعدی

سعدی شیرازی / باب هشتم در آداب صحبت / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

عقل در دست نفس چنان گرفتار است که مرد عاجز با زن گُربز. رای بی‌قوّت مکر و فسون است و قوّت بی‌رای جهل و جنون.

تمیز باید و تدبیر و عقل و آن‌گه مُلک

که مُلک و دولتِ نادان سلاح جنگ خداست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این عبارات بیانگر این است که عقل و اندیشه انسان تحت تأثیر نفس و تمایلات آن قرار دارد. در شرایطی که فرد بی‌پناه و ضعیف است، حتی ممکن است به کمک یک زن یا غیرقابل اتکا متوسل شود. همچنین، اشاره می‌شود که داشتن قدرت بدون تدبیر و عقل، به نوعی جهل و دیوانگی است. برای رسیدن به موفقیت، لازم است که به تمیز، تدبیر و عقل توجه شود، زیرا در غیر این صورت، حاکمان نادان می‌توانند به مشکلات و جنگ‌های بیشتری دامن بزنند.