نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۵۹ سعدی

سعدی شیرازی / قطعات / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

چنانکه مشرق و مغرب به هم نپیوندند

میان عالم و جاهل تألفست محال

وگر به حکم قضا صحبت اتفاق افتد

بدانکه هر دو به قید اندرند و سجن و وبال

که آن به عادت خویش انبساط نتواند

وز این نیاید تقریر علم با جهال

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر بیان می‌کند که همچنان که مشرق و مغرب به هم نمی‌پیوندند، ارتباط میان عالم و جاهل نیز ممکن نیست. اگر به اجبار یا قضا ارتباطی میان آنها برقرار شود، هر دو در قید و بند خواهند بود. عالم به خاطر عادت خود نمی‌تواند درک و فهم خود را به جاهل منتقل کند و جاهل نیز نمی‌تواند علم را درک کند. به این ترتیب، ارتباط مفهومی میان این دو گروه غیرممکن به نظر می‌رسد.