نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

غزل شمارهٔ ۵۸۰۲ صائب

صائب / غزلیات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

خط تو ریشه در رگ جان می دواندم

خال تو تخم مهر به دل می فشاندم

این شرم نارسا که نگهبان حسن توست

از بهر یک دو بوسه بجان می رساندم

دانم همین که می کشدم دل به خاک و خون

آگاه نیستم که کجا می کشاندم

دارم اگر چه دست به معشوق در کمر

حیرت همان به کوه و کمر می دواندم

این آتشی که در جگر من علم زده است

در یک نفس به خاک سیه می نشاندم

مشکل که روز حشر بیابم سراغ خویش

زینسان که جلوه تو ز خود می ستاندم

غافل که غوطه در جگر خاک می زند

آن ساده دل که گرد ز رخ می فشاندم

دو دست سبزه دانه آتش برشته را

دهقان عبث به خون جگر می دماندم

نزدیکتر به لب بود از دست، رزق من

حرص زیاده سر، به سفر می دواندم

فربه چسان شوم، که درین دشت پر فریب

صیاد سنگدل به نظر می چراندم

در کام شیر مانده ام از دعوی خودی

خضر من است هر که ز خود می رهاندم

غفلت بلاست، ورنه من آن صید زیرکم

کز خواب خوش تپیدن دل می جهاندم

دستار مست و دامن اطفال نیستم

چندین فلک چرا به زمین می کشاندم؟

چون صبح پاکدل نفس مهر می زنم

چندان که چرخ نیش به دل می خلاندم

بیهوشی من از اثر نکهت گل است

ناصح عبث گلاب به رخ می فشاندم

ذوق سفر چنین که عنانگیر من شده است

صائب چو مهر گرد جهان می دواندم

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره عشق و احساسات عمیق شاعر نسبت به محبوبش است. شاعر در ابتدا می‌گوید که چطور عشق به محبوبش در وجودش جاری است و هر روز با اشتیاق بیشتری به یاد او می‌افتد. او به شرم و حیا به عنوان نگهبان زیبایی محبوب اشاره می‌کند و اینکه حتی به خاطر یک یا دو بوسه حاضراست تا جانش را هم بدهد. شاعر به تصوراتش از عشق و سرنوشت اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی اگر در این راه به خاک و خون کشیده شود، نمی‌داند که به کجا خواهد رفت. او از شوری درون خود می‌گوید که اگرچه به معشوقش نزدیک است، ولی حیران و متعجب است. شاید این آتش درونش به او آسیب برساند، اما در نهایت او در تلاش است تا خود را از این اوضاع نجات دهد. شاعر به مضرات غفلت هم اشاره می‌کند و می‌گوید که غفلت انسان را به سرنوشت بدی می‌کشاند. او همچنین به این نکته اشاره می‌کند که در این دنیای بی‌رحم، نمی‌تواند خود را فریب دهد و به دنبال حقیقت می‌گردد. در کل، شعر پیامی از عشق عمیق، تلاش برای درک و شناخت خود و تنیدن در پیچیدگی‌های احساسات انسانی را به تصویر می‌کشد.