نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴ صفایی جندقی

صفایی جندقی / نوحه‌ها / وزن: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب)

جز ماریه آمد کی پیش رخ خواهرها

چون لاله ستان دشتی از خون برادرها

فرزند پیمبر رایک تن نکند یاری

زان پهنه ی پهناور با آن همه لشکرها

انصاف و مروت کو اجحاف و تعدی بین

یک پیکر و صد پیکان یک حنجر و خنجرها

صد قاتل و یک مقتول یک کشته و صد جلاد

کی بوده خود این بیداد از دأب ستمگرها

ای شمرها بد اندیشه تا کی ستمت پیشه

خود برتو چه خواهد رفت از لطمه کیفرها

کبری که ترا بر سر، کینی که ترا در دل

دوزخ کندت کیفر و آن عقرب و اژدرها

با باطلت آمیزش و ز حق همه بیزاری

نیران به تو میمون باد و آن حفره و آذرها

اولاد علی را سلب سازند پس از بستن

از تن همه پیراهن وز سر همه معجرها

در دیده مادرها بی توبه و بی توبیخ

زنجیر جفا بندند بر بازوی دخترها

ساعد همه را خسته از کشمکش زنجیر

گردن همه را مجروح از زخمه چنبرها

شد نیزه کین چوگان وز پیکر جانبازان

چون گوی که در میدان غلطیده به خونسرها

بازان همافر را دربند جهانی بوم

بر خاک زبونی بال آغشته به خون پرها

اصحابش و انصارش سرها به سنان رفته

پیران و جوانان را در بادیه پیکرها

جان فارغ و دل خرسند از رفتن و جان دادن

تن خسته و سر در گرو از حسرت خواهرها

یکباره صفایی سار سر در قدمش بسپار

از شاه و گدا بگذر جویی چه از این درها

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر درباره مصیبت و ستمی است که به خانواده امام حسین (ع) و یارانش در واقعه عاشورا وارد شد. شاعر به توصیف حال خواهران و مادران می‌پردازد که در پی شهادت برادران و نزدیکان خود دچار اندوه و ناامیدی هستند. او به ظلمی که به اهل بیت پیامبر (ص) رفته اشاره می‌کند و به ستمگران و ظالمانی چون شمر که موجب این بیدادگری‌ها شده‌اند، انتقاد می‌کند. همچنین بیان می‌کند که چگونه قهرمانان کربلا با جانفشانی و فداکاری مقابل ظلم ایستادند و این متنی است از دلایل مقاومت و شجاعت آنها در برابر دشمنان، حتی زمانی که به سختی‌های زیادی دچار شدند. در نهایت، او به اهمیت وفاداری به حق و مبارزه برای عدالت و برابری اشاره می‌کند.