۱۱۴- آیات ۲۳۶ تا ۲۳۷ صفی علیشاه
صفی علیشاه / ۲- سوره البقره / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
لاٰ جُنٰاحَ عَلَیْکُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ اَلنِّسٰاءَ مٰا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِیضَةً وَ مَتِّعُوهُنَّ عَلَی اَلْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَی اَلْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتٰاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَی اَلْمُحْسِنِینَ (۲۳۶) وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَ قَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِیضَةً فَنِصْفُ مٰا فَرَضْتُمْ إِلاّٰ أَنْ یَعْفُونَ أَوْ یَعْفُوَا اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَةُ اَلنِّکٰاحِ وَ أَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْویٰ وَ لاٰ تَنْسَوُا اَلْفَضْلَ بَیْنَکُمْ إِنَّ اَللّٰهَ بِمٰا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ (۲۳۷)
نیست گناهی بر شما اگر طلاق دادید زنان را ما دام که مس نکردهاید ایشان را یا مقرر کرده باشید ایشان را مهری و برخورداری ایشان بر هر که توانگر است اندازهاش و بر هر که تنگدست است اندازهاش برخورداری بنیکی حق را بر نیکوکاران (۲۳۶) و اگر طلاق دادید ایشان را پیش از آنکه مس کنید ایشان را و بتحقیق که واجب کرده بر شما مر ایشان را مهری پس نیم آنچه معین کردید مگر اینکه ببخشند یا نبخشند آن کسانی که بدست اوست بستن نکاح و اگر ببخشید نزدیکتر است مر پرهیزکاری را و فراموش مکنید احسان را میان خودتان بدرستی که خدا بآنچه میکنید بینا است (۲۳۷)
نیست جرمی در طلاق از بهر کس
گر دهید ازواج را ناکرده مس
یا که دادید آنچه عین فرض بود
بر شما از مهر نسوان قرض بود
بهره ور سازیدشان از مال خود
موسِع و مقتِر به قدر حال خود
از متاعی کآن بود معروف و حق
واجب آمد محسنان را این نسق
آنکه خواهد با نکویی خو کند
کار فرض و مستحب نیکو کند
چیست معروف آنکه بر اجحاف نیست
اندر او تقصیر یا اسراف نیست
ور که می بدهید ایشان را طلاق
پیشتر از دخل نزد اتفاق
بر شما از حقشان بود آنچه فرض
کرد می باید اداء مانند قرض
نصف آنچه بر شما آن فرض بود
جز که بخشند آن به چاره یا ز جود
واگذارد یعنی آن را ذی حقش
تا نکاهد از رواج و رونقش
مهر خود را بهر نفعی واگذاشت
که امیدی هیچ از آن شوهر نداشت
واگذارد تا هم او را شوهرش
که به دست اوست عقد و منظرش
ور که از وی بگذرند آن انسب است
هم به دانش هم به تقوی اقرب است
هم فرامش تا نباشد فضل ها
در میانتان وآن بها و بذلها
می نمایید آنچه از برنا و پیر
حق بر اعمال شما باشد بصیر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این آیات، بحث درباره طلاق زنان و حقوق آنها مطرح شده است. اگر مردی زنی را طلاق دهد قبل از اینکه با او همبستر شود یا مهری برای او تعیین نکرده باشد، گناهی متوجه او نخواهد بود. همچنین، وقتی مردی مهری برای زن تعیین کرده باشد و بعد از طلاق، باید نیمی از آن مهریه را پرداخت کند، مگر اینکه زن یا خانوادهاش از حق خود بگذرند. گذشت در این موارد، نزد خدا پسندیدهتر است. در این آیات، بر اهمیت نیکوکاری و انصاف در معاملات یادآوری شده و گفته میشود که نباید احسان و خوبی را بین یکدیگر فراموش کرد، چرا که خداوند به اعمال ما آگاه است. در نهایت، این متن تأکید بر رعایت حقوق و احسان نسبت به یکدیگر در زندگی زناشویی دارد.