نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

۳۲- آیات ۹۶ تا ۹۹ صفی علیشاه

صفی علیشاه / ۳- سوره آل عمران / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبٰارَکاً وَ هُدیً لِلْعٰالَمِینَ (۹۶) فِیهِ آیٰاتٌ بَیِّنٰاتٌ مَقٰامُ إِبْرٰاهِیمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ کٰانَ آمِناً وَ لِلّٰهِ عَلَی اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَیْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَیْهِ سَبِیلاً وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اَللّٰهَ غَنِیٌّ عَنِ اَلْعٰالَمِینَ (۹۷) قُلْ یٰا أَهْلَ اَلْکِتٰابِ لِمَ تَکْفُرُونَ بِآیٰاتِ اَللّٰهِ وَ اَللّٰهُ شَهِیدٌ عَلیٰ مٰا تَعْمَلُونَ (۹۸) قُلْ یٰا أَهْلَ اَلْکِتٰابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اَللّٰهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهٰا عِوَجاً وَ أَنْتُمْ شُهَدٰاءُ وَ مَا اَللّٰهُ بِغٰافِلٍ عَمّٰا تَعْمَلُونَ (۹۹)

بدرستی که اول خانه که بنا نهاده شد از برای مردمان هر آینه آنست که بمکه است خجسته و هدایت از برای جهانیان (۹۶) در آنست آیتهای روشن مقام ابراهیم و کسی که داخل شد آن را باشد ایمن و مر خدا راست بر مردمان حج گزاردن آن خانه هر که استطاعت دارد بسوی او راه را و کسی که کافر شد پس بدرستی که خدا بی‌نیاز است از جهانیان (۹۷) بگو ای اهل کتاب چرا کافر می‌شوید بآیتهای خدا و خدا گواه است بر آنچه می‌کنید (۹۸) بگو ای اهل کتاب چرا باز می‌دارید از راه خدا کسی را که ایمان آورد می‌خواهید آن را کج و شما شاهدانید و نیست خدا غافل از آنچه می‌کنید (۹۹)

مکّه در ارض است اول خانه ای

که بناء شد بهر هر فرزانه ای

اهل عالم راست هادی در صلات

هست یعنی قبله بهر کائنات

هست آیتها در آن بر مردمان

جای ابراهیم و زو پیدا نشان

هر که داخل گشت در وی ایمن است

از حوادث در پناه ذوالمن است

یعنی آمد هر که در وی ز اعتقاد

هست ناچار او به ترک هر فساد

پس ز شرّ نفس و وسواس عدو

گردد ایمن وآن هواهای دو تو

ایمن آمد از خلاف ما فَرَض

نی که نبود بهر او موت و مرض

در سرای شه مصونی از عسس

نی که آنجا بر تو ننشیند مگس

باطن این خانه قلب عارف است

مأمن آنجا از هوای خالف است

پس چو از ظاهر به باطن رو کنی

روی بر امنیّت از هر سو کنی

حج بیت ، امر است از حق بهر ناس

هر توانایی است او را در اساس

وآنکه کافر گشت و ماند اندر مجاز

حق بود از کفر و دینش بی نیاز

گو چرا پوشید ای اهل کتاب

چشم از آیات حق بر ناصواب

حق بود شاهد بر آنچه می کنید

دور خود چون کرم پیله می تنید

گو چرا دارید باز آن را ز راه

کش بود ایمان به حق بی اشتباه

بر کجی خوانید او را از عناد

وز ره توحید بر کفر و فساد

وآنگهی شاهد شما بر منهجید

نیست غافل حق ز اعمال ار کجید

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توصیف نخستین خانه‌ای که برای عبادت و هدایت مردم ساخته شده، می‌پردازد که همان کعبه است. در اینجا گفته می‌شود که این مکان در مکه قرار دارد و آیت‌های روشنی همچون مقام ابراهیم در آن وجود دارد. هر کسی که به کعبه وارد شود، در امان است و خداوند بر مردم واجب کرده که حج خانه او را به جا آورند، اگر توانایی انجام آن را داشته باشند. کسانی که به آیات خدا کافر می‌شوند، بدانند که خدا از آنها بی‌نیاز است. همچنین به اهل کتاب گفته می‌شود که چرا از ایمان آورندگان به راه خدا جلوگیری می‌کنند و به عیوب و کجی‌هایی اشاره می‌شود که ناشی از عناد و معصیت است. در نهایت، تأکید می‌شود که خداوند از اعمال مردم غافل نیست و بر آنچه انجام می‌دهند، شاهد است.