۷- آیه ۳۰ صفی علیشاه
صفی علیشاه / ۳۰- سوره الروم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفاً فِطْرَتَ اَللّٰهِ اَلَّتِی فَطَرَ اَلنّٰاسَ عَلَیْهٰا لاٰ تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اَللّٰهِ ذٰلِکَ اَلدِّینُ اَلْقَیِّمُ وَ لٰکِنَّ أَکْثَرَ اَلنّٰاسِ لاٰ یَعْلَمُونَ (۳۰)
پس راست گردان رویت را برای دین حقگرای آفرینش خدا را که آفرید خلق را بر آن نیست تغییری مر آفرینش خدا را اینست آن دین راست و درست و لیکن بیشترین مردمان نمیدانند (۳۰)
روی خود پس راست گردان بهر دین
یک جهت در کل ادیان بالیقین
وآن به وفق فطرت است از کردگار
خلقتان کرد او به دین استوار
خلق مفطورند بر دین الست
که بدند از روی فطرت حق پرست
بازشان بر فطرت از نهی تمام
هست بر توحیدشان میل و مقام
همچنان که عقل در آدم نهاد
دین عقلی اندر ایشان هم نهاد
عقل و دین با هم همانا توأمند
خلق از حق در نهاد آدمند
یک مثل گوید در این معنی صفی
تا نماند بر ضمیرت مختفی
آب کآید ز آسمان صاف است و خوش
چون کنی در سرکه میگردد ترش
همچنین با عقل و دین آمد بشر
از خدا در فطرت از روی نظر
پس شدند از کیش اصلی منحرف
عقلها و کیشها شد مختلف
دین حق مبدل نگردد بی خلاف
مر مصون است از تغیّر و اختلاف
اختلافات از ره نفس و هواست
تا نپنداری که این دین خداست
نیست در دین خدا تبدیل هیچ
دین فطری گیر و بر باقی مپیچ
دین فطری دین اسلام است و بس
طفره از توحید نبود بهر کس
دین قیّم آن بود لکن ز ناس
می ندانند اکثری از ناشناس
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
آیه 30 سوره روم به این معناست که انسانها باید روی خود را به سمت دین حق که بر اساس فطرت خداوند است، بگردانند. آفرینش انسان به گونهای است که به دین حق گرایش دارد و این دین نیک و پایدار است، اما بسیاری از انسانها این امر را نمیدانند. شاعر در ادامه به این موضوع میپردازد که انسانها به طور طبیعی با فطرتی بر دین حق خلق شدهاند و عقل نیز در نهاد آنها وجود دارد. درواقع، دین و عقل با هم در وجود انسانها پیوند خوردهاند. اما به دلیل تمایلات نفسانی و دگرگونیها، انسانها از دین اصلی خود منحرف شدهاند و نظرات متفاوتی پیدا کردهاند. اینجا تأکید میشود که دین حقیقی تغییر نمیکند و خداوند این دین را از هرگونه اختلاف و تناقض محافظت کرده است. دین فطری همان دین اسلام است که با توحید همخوانی دارد و در نهایت، بیشتر مردم از این حقیقت غافلاند.