نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۲۵ - کیفیت صلحیهٔ اصفهان صغیر اصفهانی

صغیر اصفهانی / مثنویات / وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)

گوش فرا دار که سازم بیان

کیفیت صلحیهٔ اصفهان

بودم از این اسم بسی در شگفت

کش به چه منظور توانم گرفت

مصلح این عالم اضداد کیست

معنی این اسم بلا رسم چیست

دهر پر از شرک و نفاق و جفاست

صلحیه یعنی چه و صلح از کجاست

صلحیه بیرون بود از چار طبع

نیست در این جامعهٔ مار طبع

صلحیه چندان نبود دست رس

صلحیه در محضر حق است و بس

الغرض این سر شودم تا پدید

کار به صلحیهٔ شهرم کشید

در پی جزئی‌طلبی عرض حال

دادم و عاید نشدم جز ملال

بس به ره صلحیه پویان شدم

جان تو از کرده پشیمان شدم

بعد ثبوت و سند معتبر

از طلب خویش به بستم نظر

شد ضرر فرع چو از اصل بیش

صلح نمودم به طرف حق خویش

رو ز در صلحیه بر تافتم

معنی صلحیه همین یافتم

کانکه بدین‌جا سر وکارش فتاد

حق و طلب بایدش از دست داد

هرچه طلبکار بود آن طلب

صلح کند تا برهد از تعب

زین سببش صلحیه کردند نام

جان عمو قصه ما شد تمام

گر که یجوز است و گر لایجور

بر نخورد بنده صغیرم هنوز

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن شعری است که به بررسی مفهوم "صلحیه" در اصفهان و چرایی نام‌گذاری آن می‌پردازد. شاعر در ابتدا از خود می‌پرسد که مصلح عالم چه کسی است و برای چه مقصودی به دنبال صلحیه است. او به این نتیجه می‌رسد که صلحیه فراتر از چهار طبع انسانی است و در واقع در نزد خداوند قرار دارد. شاعر دچار ملالی در جستجوی صلح می‌شود و پس از تحقیق و بررسی متوجه می‌شود که صلحیه جایی برای رهایی از دردها و طلب‌های دنیوی است. او به این نکته اشاره می‌کند که در این مکان، طلبکاران باید از خواسته‌های خود بگذرند تا به آرامش برسند. در پایان، شاعر به تجربه خود در این مسیر اشاره کرده و می‌گوید که این جستجو منجر به آشنایی با مفهوم واقعی صلح شده است.