نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۶۸ - تاریخ کتاب مصیبت‌نامهٔ شعرای انجمن دانشکدهٔ اصفهان صغیر اصفهانی

صغیر اصفهانی / ماده تاریخ‌ها و قطعات مناسبتی / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

نازم اقدام جناب میرزا عباس خان

کانجمن شد مستدام از او به شهر اصفهان

همت والای او بنگر که در عهدی چنین

کز کمال و فضل بیزارند ابنای زمان

شعر را خوانند مهمل طعنه بر شاعر زنند

گرچه نگشایند خود الا که بر مهمل دهان

چون نمیفهمند معنی منکر صورت شوند

غافلند از اینکه در این جسم پنهانست جان

گاه می‌گویند این بی‌ذوق مردم تابکی

از گل رخسار میگوئید و از موی میان

گاه میگویند آخر کیست یار و چیست عشق

تا به‌کی زینسان تکلم تا به‌کی زینسان بیان

هفتصد سال است سعدی شاه اقلیم سخن

ملک عالم را مسخر دارد از تیغ زبان

همچنین حافظ که اندر شاعری پیغمبر است

شعر فهمان را بحق میخواند آن قدسی لسان

باز فردوسی نظامی هم سنائی مولوی

شیخ عطار آنکه دارد داروی جان در دکان

ناصر خسرو کمال اصفهانی اوحدی

شاعران نکته‌سنج و عارفان نکته‌دان

برده‌اند از شعر گوی نام نیک از هرکسی

داده‌اند از نظم داد معرفت اندر جهان

محتشم عمان وصال اینان که تا محشر کنند

در مراثی خون دل از دیدهٔ مردم روان

بهر هر دولت زوالی هست در عالم یقین

دولت شعر است کان تا حشر ماند جاودان

باری این رونق ده عرفان مدیر انجمن

کز جناب حق مؤید باد در کون و مکان

قرب ده سال است کز خود می‌نماید صرف مال

و استعانت نیستش جز از خدای مستعان

زین صفت می‌کن صفات دیگرش را هم قیاس

زانکه باشد گل ز باغ و دانه از خرمن نشان

دُرّ نظم شاعران را گشته از جان مشتری

با وجود اینکه خود لعل معانی راست کان

گر خبر جوئی ز سبک شاعران انجمن

در ادب گویند و در وصف رسول و خاندان

باد ارزانی بدیشان داده ایزد جمله را

فکر بکر و لفظ خوش طبع کهن بخت جوان

این مصیبت‌نامه را‌ امسال گفتند و مدیر

بهر ضبطش کرد اقدام و پی تاریخ آن

خاک اقدام سخن‌سنجان صغیر از شوق گفت

نازم اقدام جناب میرزا عباس‌خان

۱۳۴۲ هجری‌قمری

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر در این قطعه به بررسی مقام و نقش موثر جناب میرزا عباس خان در حفظ و رونق شعر و ادب فارسی در شهر اصفهان می‌پردازد. او با اشاره به دشواری‌هایی که شعر امروز با آن روبروست و تهمت‌ها و انتقاداتی که به شاعران می‌شود، از بزرگانی چون سعدی، حافظ، فردوسی و دیگر شاعران نامی یاد می‌کند. شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که هنر و شعر تا ابد ارزشمند خواهند بود و مدیر انجمن، جناب میرزا عباس خان، را به خاطر تلاش‌ها و مساعدت‌هایش در این راه ستایش می‌کند. او از سخن سنجان و شاعران روزگار خود نیز تعریف کرده و نشان می‌دهد که شعر همچنان جایگاهی والا دارد. در این متن، بُعد معنوی و اخلاقی شعر نیز به تصویر کشیده شده و به ارتباط عمیق شعر با روح و جان انسان‌ها اشاره می‌شود.