نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴۵ - هجو کسی سلیم تهرانی

سلیم تهرانی / قطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

خواجه از بس ممسک و رذل و خسیس افتاده است

گر شکست عمر بیند، از شکست نان به است

صورت زشتش خبر از معنی او می دهد

ظاهری دارد که از وی باطن شیطان به است

نفعی از هرکس که بیند، بهتر از فرزند اوست

استخوانی در دهان سگ ز صد دندان به است

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر در این بیت‌ها به توصیف شخصیتی خسیس و پست می‌پردازد. او می‌گوید که این شخص به خاطر حرص و ولعش، حتی اگر عمرش به پایان برسد، از شکست در تامین نان هم بدتر خواهد بود. صورت زشت او نشان‌دهنده باطن شیطانی‌اش است و نفعی که از هر کسی می‌بیند، بهتر از نفعی است که از فرزندش دارد. به عبارتی، او به شدت بخیل است و سودی که از یک استخوان در دهان سگ می‌گیرد، از دندان‌های خود او بیشتر است.