نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۷۶ - در مدح سلطان اویس سلمان ساوجی

سلمان ساوجی / قصاید / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

نقره ی خنگ صبح را در تاخت سلطان ختن

ساقیا گلگون کمیتت را به میدان در افکن

خسرو چین می کند بر اشهب زرین ستام

تا به شام اندر عقیب لشکر شتاختن

هست گلگون باده را کامی که بوسد لعل تو

سعی کن تا کام گلگون را بر آری از دهن

چشمه ای بر قله ی کوهسار مشرق جوش زد

ای پسر سیراب گردان قله را از حوض دن

چرخ توسن را که دارد هر سرمه ناخنه

باز می بینم که هستش چشم اختر غمزه

باد پای عمر سر کش تند وناخوش می رود

دست وپایش را شکالی ساز از مشکین رسند

گر رگر دان هان کمیتت را که می گیرد سبق

اشهب مشکین دم خاور در آهوی ختن

صبح شب رنگ سیا وش را سر افسار بتاب

بر گرفت از سر به جایش بست رخش تهمتن

سبز خنگ آسمان را کش مرصع بود جعل

زین زرین بر نهاد از بحر جمشید زمن

شهسوار ابلق دور زمان سلطان اویس

آفتاب آسمان ملک ظل ذو المنن

گوشه ی نعل براقش حلقه ی گوش فلک

ابغر سم سمندش سر مه ی چشم پرند

نه سپهر آورد زیر په سهند همتش

دم نزند از سبز ه در مرغزار پر سمن

هست از آن برتر براق آسمان اصطبل را

پایگه کوه سر فرود آرد به خضرای دمن

با محیط دست در پایش جواد او چرا

ابرش ابر آب خور سازد ز دریای عدن

در صفات مرکب صر صر تک جمشید عهد

می نم تضمین دو بیت از سحر بیت خویشتن

ملک را امید فتح از چرخ باید قطع کرد

چشم بر گرد سمند شاه باید داشتن

زان که هیچ از دست وپای ابلق شام وسحر

بر نمی خیزد به غیر از گرد آشوب .فتن

که سیاس مر کبانت سایش پنجم رواق

وای غلام آستانت خسرو و زرین مجن

گر براق برق را بر سر کن حکمت لجام

هیچ نتواند زجا جستن دگر برق یمن

با در دستت زمام آسمان تا آفتاب

هر سحر خواهد عنان از حد مشرق تاختن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر اشاره به قدرت و زیبایی شاه و اسب او دارد. در آغاز، شاعر از صبح و ظهور خورشید صحبت می‌کند که به زیبایی و شکوهمندی سلطان ختن اشاره دارد. ساقی (نوشیدنی‌دهنده) نیز به زیبایی و باده‌هایی که برای تسکین و آرامش روح به میدان آورده، اشاره می‌کند. در ادامه، شاعر توصیفاتی از اسب شاهانه و جنگجو بودن او ارائه می‌دهد. نمادهای طبیعی مانند چشمه و کوه نیز به تصویر کشیده شده‌اند. در این شعر، اهمیت عزت و افتخار در جنگ به وضوح حس می‌شود و به شاه توصیه می‌شود که از موقعیت خود بهره‌برداری کند و در پی پیروزی باشد. شاعر به حرکات و قدرت‌های طبیعی، مانند باد و ستارگان، و تأثیر آن بر سرنوشت شاهانه و جهانی اشاره می‌کند. شعری پر از تمثیل و تصویرسازی که به تقدیر و سرنوشت قدرت سیاسی و نظامی اشاره دارد و به منتهای کوشش برای حفظ قدرت تأکید می‌کند.