نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

۲۷۸- مولانا قاضی علایی سام میرزا صفوی

سام میرزا صفوی / صحیفهٔ پنجم در ذکر شعرا / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)

بخش 1

از قضات کره رود است و کره رود ولایتی است از قم ملاو دانشمند و در شعر و انشاء بی مانند بود، بر افاضلش در فنون فضایل رتبه اولایی و بر اعالی و اهالیش در صنوف خصایل مرتبه اعلایی در اوایل حال منصب انشای بعضی از سلاطین ترکمان تعلق بدو داشت بعد از آن گاهی در اصفهان و گاهی در تبریز بسر میبرد و آخر در اصفهان داعی حق را لبیک گفته برحمت خدای واصل شد وکان ذالک فی شهور سنه ست و ثلاثین و تسعمایه اکثر اشعار او مطبوع و مقبولست خصوصا قسم مناقب آن. این یک بیت از یک منقبت او نوشته شد :

غزلیات او بسیار پر سوز و درد است این مطلع از آنجمله است :

این مصرع از مطلع مولانا لسانی را که :

تضمین کرده و گوییا که از او باز ستده :

وز داغ جدایی نه چنانم که توان گفت

دیروز پریشانی خود را بتو گفتم

این بیت او خالی از حالی نیست :

اشعار خوب او بسیار است بدین یک بیت اختصار کردیم :

بخش 2

که با دل در میان بنهاده ام راز نهانش را

بنو روزی نویدی میدهد باد سحر گاهی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

دگر کرا غمی از رهگذار مجنون است قطعه نبی مدینه علم و علی در است ورا دو گوشواره ی عرشند حلقه در او مطلع شادند عالمی که مرا هر زمان غمی است دارم غمی که مایه شادی عالمی است مطلع امروز پریشان تر از آنم که توان گفت « امروز پریشان تر از آنم که توان گفت » بیت مقامش در دل و درد دلم راز آن نمیداند